CAC Aprezenta Rezultadu Inspeksaun no Monitorizasaun Distribuisaun SB ba MTCI no Akonsella Entidade Implementador atu Kumpri Lei

Comissão Anti-Corrupção (CAC) liu husi Diresaun Prevensaun no Sensibilizasaun (DPS) lideradu Komisariu Adjuntu Luis de Oliveira Sampaio hamutuk ho Estrutura Espesialista Anti-Korrupsaun (EAK) iha Kinta-Feira (21/7) ohin bolu ekipa responsavel programa Sesta-Bázika (SB) husi MTCI nian mai iha CAC hodi rona aprezentasaun rezultadu deskobrimentu prelimináriu inspeksaun no monitorizasaun ba implementasaun programa SB faze daruak nian husi parte MTCI nia kobertura, iha edifisiu provizoriu CAC Vila-Verde, Dili.

Iha sorumutu ida ne’e, CAC Aprezenta rezultadu inspeksaun no monitorizasaun ba distribuisaun produtu sesta-bázika nian iha munisipiu haat (Dili, Ermera, Liquica no Bobonaro) ne’ebé rezulta iha inkomprimentu balun ba dekretu lei nú 10/2022- medida reforsu distribuisaun sesta bázika, no aprezenta mós rezultadu inspeksaun tereñu ne’ebé CAC halo análiza no estimasaun iha poténsia lori prezuizu ba Estadu.

Tuir rezultadu inspeksaun no monitorizasaun ekipa CAC nian iha tereñu revela katak, ekipa responsavel ba preparasaun implementasaun programa sesta-bázika ne’ebé simu kompeténsia hodi implementa programa ne’e durante ne’e seidauk komprimenta didi’ak ba dekretu lei nú. 10/2022 tanba la dun iha preparasaun di’ak hodi reuni dadus benefisiariu konsolidadu, liu-liu separa sidadaun sira ne’ebé simu saláriu mensál $ 500 ba leten.

Rezultadu inspeksaun ne’e revela mós katak iha inkomprimentu seluk ba dekretu lei nú 10/2022 ne’e inklui ona ho preparasaun matadalan distribuisaun sesta bázika nian ne’ebé entidade responsavel sira seidauk halo uniformizasaun. Nune’e mós distribuisaun produtu SB iha munisipiu haat uluk ne’e iha produtu balun la refleta ba item sira ne’ebé hatuur iha tabela kontratu nian ne’ebé selebra kontratu hamutuk, liu-liu haree husi kualidade, kuantidade no orijinalidade produtu sesta-bázika ne’ebé hatu’ur iha dekretu lei nú. 10/2022.

Komisariu Adjuntu Sampaio iha sorumutu aprezentasaun ne’e esplika ba kordenadór programa Sesta-Bázika MTCI nian katak, deskobrimentu ne’ebé CAC hetan iha tereñu durante inspeksaun no monitorizasaun preliminariu ne’e tanba rezulta husi preparativu sira ne’ebé la másimu.

Komisariu Adjuntu Sampaio esplika katak pontus importante ne’ebé CAC sempre subliña iha prosesu akonsellamentu antes ne’e ba ST mak prepara dadus benefisiariu sira konsolidadu tuir artigu 18 lei nú. 10/2022, antes implementa, liu-liu simu dadus husi Ministériu Administrasaun Estatál tenke klasifika sidadaun sira ne’ebé simu salariu $500 ba leten, kargu xefia sira, titular no eis titular orgaun soberanu sira nu’udar grupu ne’ebé la iha direitu atu aseseu ba programa sesta-bázika maibé ekipa responsavel programa ne’e la halo ida ne’e ho di’ak.

“Buat balun ne’ebé ami nota, iha indikasaun boot tebes ba Estadu mak sira ne’ebé simu salariu 500 mais. Defisil mai ami atu hetan dadus ema sira ne’ebé simu salariu $500 ba leten husi instituisaun responsavel sira. Se ida ne’e mak ita boot sira la konsege trava, ita boot sira imajina prejuizu hira mak ita sura Estadu hetan? no ne’e sé mak atu responsabiliza ida ne’e”, katak Adjuntu Sampaio.

Komisariu Adjuntu Sampaio mós subliña katak, bainhira entidade responsavel programa SB la konsege hatuur mekanizmu distribuisaun ida di’ak tuir lei haruka, no ema sira ne’ebé simu salariu $500 ba leten mak benefisia duni ba programa ne’e, no bainhira CAC buka tuir no deskobre duni rezulta prezuizu boot ba Estadu, sira ne’ebé hetan nomeiasaun ba implementasaun programa SB sei assume responsabilidade kriminál.

“Ida ne’e mak ami aviza sériu ba ita boot sira. Ita boot, liu-liu kordenador ho kargu xefia sira seluk mak sei simu responsabilidade ida ne’e. Ami bolu ita boot sira antisipadamente atu diskute mekanizmu saida mak di’ak liu ba ida ne’e, atu nune’e labele rezulta konsekuensia legal/kriminal ita boot sira”, Adjuntu Sampaio fó atensaun.

“Ami hatene ita boot sira tékniku ne’e iha presaun politika nia laran. Maibé aban bainrua iha problema, la’os politika sira mak mai hatan, ita boot sira mak sei mai hatan. Sira politika ne’e bele dehan, ami politika ne’e ami fó ba ita boot sira halo preparasaun di’ak mak halo”, Adjuntu Sampaio loke ekipa ST nia horizonte.

Alende ne’e, CAC mós aprezenta previzaun no estimasaun deskobrimentu prezuizu ne’ebé Ekipa tékniku sira CAC nian deskobre iha tereñu no sei diskute hamutuk ho parte responsavel programa ne’e hodi konkorda hamutuk ko’a no trava item sira ne’ebé Kompaña distributor sira la kumpre iha kontratu.

Hatan ba deskobrimentu sira ne’ebé CAC aprezenta, Ekipa responsavel programa sesta-bázika nian rekoñese katak iha dezafiu lubuk ida mak sira hasoru duni ho sirkunstánsia ne’ebé instituisaun Estadu iha, liu-liu kona-ba dadus benefisiariu ne’ebé la konsolidadu.

Ekipa responsavel programa Sesta-Bázika MTCI nian mós prontu atu simu rekomendasaun sira ne’ebé CAC hato’o, no sira sei buka mekanizmu hotu hodi hadi’a dezafiu, lákunas ne’ebé sira enfrenta hodi prevene monu ba krime korrupsaun.

Permanent link to this article: http://cac.tl/2022/07/cac-aprezenta-rezultadu-inspeksaun-no-monitorizasaun-distribuisaun-sb-ba-mtci-no-akonsella-entidade-implementador-atu-kumpri-lei/